Ragers, floss of tandenstokers: wat werkt het best?
Met een tandenborstel reinig je een groot deel van je tanden en kiezen, maar tussen de tanden komt de borstel meestal onvoldoende. Juist op deze moeilijk bereikbare plekken kan plaque achterblijven en bijdragen aan tandvleesontsteking en het ontstaan van gaatjes.

Om tussen de tanden en kiezen te reinigen, kun je verschillende hulpmiddelen gebruiken, zoals ragers, tandenstokers of floss. Welk hulpmiddel het meest geschikt is, hangt onder andere af van de ruimte tussen je tanden, de vorm van je gebit en de gezondheid van je tandvlees.
Waarom reinigen tussen je tanden en kiezen?
Een tandenborstel bereikt de ruimtes tussen tanden en kiezen onvoldoende. Plaque die daar achterblijft, kan het tandvlees laten ontsteken. Bloedend tandvlees tijdens het reinigen kan daar een teken van zijn. Plaque tussen de tanden speelt daarnaast een rol bij het ontstaan van gaatjes op de zijvlakken van tanden en kiezen en bij tandvleesproblemen.
Het reinigen tussen je tanden en kiezen is daarom een belangrijk onderdeel van de dagelijkse mondverzorging. Welk hulpmiddel daarvoor het meest geschikt is, verschilt per persoon en soms zelfs per plek in dezelfde mond.
Ragers, floss of tandenstokers: wat past waar?
Ragers zijn kleine borsteltjes die je door de ruimte tussen tanden en kiezen beweegt. Wanneer er voldoende ruimte is, zijn ragers een effectieve manier om plaque tussen de tanden te verwijderen. Ze zijn verkrijgbaar in verschillende maten en het kan nodig zijn om in één mond meerdere maten te gebruiken.
Een rager moet de ruimte goed opvullen en met lichte weerstand tussen de tanden doorgaan, zonder dat je kracht hoeft te zetten. Een te kleine rager maakt onvoldoende contact met de tandvlakken, terwijl een te grote rager niet prettig of niet goed door de ruimte gaat.
Floss kan geschikt zijn op plaatsen waar tanden zo dicht tegen elkaar staan dat een passende rager of tandenstoker niet tussen de tanden past. Bij floss is de techniek belangrijk. De draad wordt voorzichtig door het contactpunt gebracht en vervolgens langs beide aangrenzende tandvlakken bewogen.
Houten tandenstokers hebben een driehoekige vorm en kunnen geschikt zijn voor ruimtes waarin ze goed passen. Ook hierbij is de juiste maat belangrijk: de tandenstoker moet contact maken met de tandvlakken zonder dat je deze met kracht tussen de tanden hoeft te duwen.
Er bestaan daarnaast andere hulpmiddelen, zoals rubberen interdentale hulpmiddelen en waterflossers. Of deze voor jou geschikt zijn, hangt af van je gebit, je tandvlees en wat je praktisch goed kunt gebruiken.
Het beste hulpmiddel is dus niet voor iedereen hetzelfde.
Hoe gebruik je ze goed?
Als dagelijks interdentaal reinigen voor jouw gebit is geadviseerd, is het belangrijk om systematisch te werken, zodat je geen ruimtes overslaat. Het hulpmiddel moet goed passen en op de juiste manier worden gebruikt.
Bij een rager beweeg je het borsteltje rustig door de ruimte tussen de tanden. Forceren of wringen is niet nodig. Bij floss laat je de draad voorzichtig langs beide tandvlakken lopen in plaats van deze alleen door het contactpunt heen en weer te bewegen.
Interdentaal reinigen vóór het tandenpoetsen kan een praktische volgorde zijn: je verwijdert eerst plaque tussen de tanden en poetst daarna met fluoridetandpasta. Uiteindelijk is vooral belangrijk dat je de juiste techniek consequent toepast.
Welke rager, tandenstoker of ander hulpmiddel het beste past, is niet altijd gemakkelijk zelf te bepalen. Tijdens een afspraak kunnen we de ruimtes beoordelen, passende maten kiezen en samen oefenen hoe je het hulpmiddel gebruikt.
De geschikte maat kan in de loop van de tijd veranderen. Daarom controleren we zo nodig opnieuw of het hulpmiddel nog goed past.
Wat als het bloedt of niet lukt?
Bloedt het tandvlees wanneer je tussen de tanden reinigt, dan kan dit wijzen op een ontsteking van het tandvlees. Stoppen met reinigen is dan meestal niet de oplossing. Juist het zorgvuldig verwijderen van plaque helpt om de ontsteking te verminderen.
Het is wel belangrijk dat je het hulpmiddel op de juiste manier gebruikt. Te veel kracht, een verkeerde techniek of een hulpmiddel dat niet goed past kan het tandvlees beschadigen en eveneens bloeding of pijn veroorzaken.
Blijft het tandvlees bloeden, doet het reinigen pijn of lukt het niet om een hulpmiddel goed te gebruiken? Laat het dan beoordelen. We kunnen kijken of er sprake is van ontsteking, tandsteen of een andere oorzaak en welk hulpmiddel het beste bij jouw situatie past.
Ook wanneer het gebruik lastig is door bijvoorbeeld verminderde handfunctie, een beugel, bruggen, implantaten of een sterke kokhalsneiging, kunnen we samen zoeken naar een praktische manier om tussen de tanden en kiezen goed schoon te houden.
Veelgestelde vragen
Niet helemaal. Voor het mechanisch verwijderen van plaque tussen de tanden heeft een goed passende rager meestal de voorkeur wanneer daar voldoende ruimte voor is. Een waterflosser maakt geen direct contact met de tandoppervlakken zoals een rager dat doet. Een waterflosser kan wel helpen om tandvleesontsteking en bloeding te verminderen. Het kan daarom een nuttige aanvulling of een praktisch alternatief zijn, bijvoorbeeld bij een beugel, implantaten of wanneer het gebruik van ragers, tandenstokers of floss moeilijk is. Ook bij verminderde handfunctie of motoriek kan een waterflosser uitkomst bieden, omdat het gebruik minder fijne motoriek vraagt. Welk hulpmiddel het meest geschikt is, hangt af van je gebit, de ruimtes tussen je tanden, de gezondheid van je tandvlees en wat je zelf goed kunt gebruiken. We adviseren daarom per persoon wat het beste past.
Daar is geen vaste leeftijd voor. Zodra tanden of kiezen zo dicht tegen elkaar staan dat de tandenborstel de ruimte ertussen onvoldoende bereikt, kan interdentaal reinigen nodig zijn. Bij kinderen kan dit bijvoorbeeld tussen de melkkiezen het geval zijn. Welk hulpmiddel geschikt is, hangt af van de ruimte tussen de tanden en het risico op gaatjes of tandvleesproblemen. Bij nauwe contacten kan bijvoorbeeld floss of een flosshouder worden gebruikt. Jonge kinderen hebben hierbij hulp van een ouder nodig. Tijdens een afspraak kunnen we beoordelen of interdentaal reinigen bij jouw kind nodig is en laten zien welk hulpmiddel en welke techniek het beste passen.
Bij correct gebruik en een passende maat maken ragers de ruimtes tussen je tanden niet groter. Wel kan het lijken alsof er meer ruimte ontstaat wanneer ontstoken en gezwollen tandvlees gezonder wordt en de zwelling afneemt. Dat is dus niet doordat de rager het tandvlees 'wegduwt', maar doordat de ontsteking vermindert. Bij bestaand verlies van tandvlees of steunweefsel kunnen ruimtes daardoor soms duidelijker zichtbaar worden. Een te grote rager of te veel kracht kan het tandvlees wel beschadigen. Daarom is het belangrijk dat de rager met lichte weerstand door de ruimte gaat en zonder tandpasta wordt gebruikt, zonder dat je hem hoeft te forceren.
Nee, dat is niet nodig. Een rager verwijdert plaque door mechanisch contact met de tandoppervlakken. Gewone tandpasta bevat schurende bestanddelen en is daarom niet bedoeld om standaard op een rager te gebruiken. Vooral bij blootliggende tandhalzen of worteloppervlakken kan langdurig en krachtig rageren met een schurende tandpasta onnodige slijtage veroorzaken. Gebruik de rager daarom zonder tandpasta en zonder kracht.
Vragen over jouw situatie?
Algemene uitleg is mooi, maar jouw mond is uniek. Maak een afspraak, dan kijken we er samen naar. Een verwijzing is niet nodig.
Meer uit de kennisbank
Wat is het verschil tussen een tandarts en een mondhygiënist?
De tandarts en de mondhygiënist vullen elkaar aan. Lees wat ze allebei doen, wanneer je bij wie terecht kunt en waarom je geen verwijzing nodig hebt.
Lees meerHoe vaak moet je naar de mondhygiënist?
Hoe vaak je langs moet komen, hangt af van je mond. Lees welke factoren de frequentie bepalen en waarom regelmaat zoveel oplevert.
Lees meerWordt de mondhygiënist vergoed door de verzekering?
Hoe de vergoeding van mondzorg werkt: basisverzekering tot 18 jaar, aanvullende verzekering daarna, en wettelijke tarieven. Algemene uitleg, geen bedragen.
Lees meer